Monoblock airco: hoe werkt het, wat kan het en voor welke woning past het?

Een monoblock is een goede keuze als je één kamer wilt koelen en een buitenunit niet kan of mag. Je hebt wel twee gaten in de buitenmuur nodig. Verwacht geen split-prestaties: de compressor hangt bij jou in de kamer. Dat merk je aan het geluid en aan het vermogen.

WoonLucht vergelijkt apparaten op basis van openbare specificaties, handleidingen en voorwaarden van fabrikanten. We testen en meten niet zelf. Op onze site staan affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan kunnen wij commissie krijgen. Dat verandert ons oordeel niet.

Wat is een monoblock airco?

Een monoblock airco (ook wel monobloc of airco zonder buitenunit) is een vast wandtoestel. Je hangt het aan de binnenkant van een buitenmuur, meestal laag boven de vloer of hoog onder het plafond. Achter het toestel lopen twee kanalen door de muur. Door het ene komt buitenlucht binnen, door het andere gaat die lucht weer naar buiten. Buiten zie je alleen twee roosters.

Dit is iets anders dan een mobiele airco met slang. Die staat op wieltjes in de kamer en blaast warme lucht via één flexibele slang door een kier in het raam. Veel webwinkels gooien de twee op één hoop onder 'airco zonder buitenunit'. Het verschil is groot. Een monoblock is vast gemonteerd en zuigt geen kamerlucht weg om te koelen. Een mobiele airco met één slang doet dat wel. Daardoor trekt die warme buitenlucht via kieren je kamer in.

Een monoblock is ook geen watergekoelde airco. Een watergekoeld systeem voert warmte af via water en heeft een wateraansluiting en een afvoer nodig. Dat is een ander type, dat je in woningen weinig ziet. Een monoblock werkt alleen met lucht.

Hoe werkt een monoblock airco zonder buitenunit?

Elke airco verplaatst warmte. Bij een split-airco zitten de onderdelen verdeeld over een binnen- en een buitenunit. Bij een monoblock zitten ze allemaal in één kast:

• Verdamper: een koude warmtewisselaar waar kamerlucht langs stroomt. Die lucht koelt af en gaat terug de kamer in.
• Compressor: de pomp die het koudemiddel rondpompt en onder druk zet. Dit is het onderdeel dat het meeste geluid maakt.
• Condensor: een hete warmtewisselaar die de opgenomen warmte weer afgeeft.

Het trucje zit in de luchtstromen. De kamerlucht gaat alleen langs de verdamper. Langs de condensor gaat buitenlucht: die komt via het ene kanaal binnen, neemt de warmte op en verdwijnt via het tweede kanaal weer naar buiten. De twee luchtstromen raken elkaar niet.

Bij verwarmen draait het systeem om. Het toestel haalt dan warmte uit de buitenlucht en geeft die af in de kamer. Het werkt dus als een kleine lucht-luchtwarmtepomp.

Monoblock, mobiele airco of split-airco: de verschillen

Ons oordeel: een monoblock zit tussen een mobiele airco en een split-airco in. Hij is duidelijk beter dan een mobiele airco met één slang, maar hij komt niet in de buurt van een goede split.

Voordelen en nadelen van een monoblock airco

Voordelen

• Geen buitenunit aan de gevel, op het balkon of op het dak.
• Je hoeft geen koudemiddelleidingen aan te leggen: het circuit is in de fabriek gevuld en dicht.
• Je kunt het vaak zelf monteren als je goed kunt boren.
• Veel modellen koelen én verwarmen, en hebben een ontvochtig- en ventilatiestand.
• Van buiten zie je alleen twee roosters.

Nadelen

• Minder koelvermogen. De meeste modellen stoppen rond de 3,5 kW.
• Luider binnen, omdat de compressor en de ventilator voor de buitenlucht in de kamer hangen.
• Lager rendement dan een split-airco met hetzelfde vermogen.
• Je hebt twee grote gaten in een buitenmuur nodig, en die zijn niet zomaar terug te draaien.
• Verwarmen wordt minder effectief als het buiten echt koud is.

Opvallend: ook Daikin, dat zelf airco's verkoopt, is op zijn site nuchter over airco's zonder buitenunit. De boodschap daar: het is een oplossing voor situaties waarin een split niet kan, geen gelijkwaardig alternatief. Dat oordeel delen we.

Werkt een monoblock airco goed? Wat je mag verwachten

In een slaapkamer of werkkamer van 12 tot 20 m² met redelijke isolatie houdt een monoblock van 2,5 kW de temperatuur op een hete zomerdag prima een paar graden onder de buitentemperatuur. In een woonkamer van 35 m² op het zuiden met grote ramen kom je vermogen tekort. Een zolder onder een slecht geïsoleerd dak is ook lastig.

Voor verwarmen geldt hetzelfde. In de specificaties staat vaak een ondergrens voor de buitentemperatuur, bijvoorbeeld -5 °C, -10 °C of -15 °C. Onder die temperatuur stopt het toestel met verwarmen of schakelt het naar een elektrisch element, als het er een heeft. Ook boven die grens daalt het rendement als het kouder wordt. De buitenlucht bevat dan minder warmte, en de warmtewisselaar kan bevriezen en moet tussendoor ontdooien. Een monoblock is daarom prima om in het voor- en najaar één kamer bij te verwarmen. Hij is geen vervanging van een cv-ketel of een volwaardige warmtepomp.

Welke capaciteit heb je nodig? Rekenen met m², m³ en kW

Reken met de inhoud van de kamer, niet alleen met het oppervlak. Een veelgebruikte richtwaarde is 35 tot 50 watt koelvermogen per m³:

• Goed geïsoleerd, weinig zon, kleine ramen: ongeveer 35 W/m³.
• Gemiddeld Nederlands rijtjeshuis: ongeveer 40 W/m³.
• Zuid- of westgevel, grote ramen, zolder of slechte isolatie: 50 W/m³ of meer.

Een voorbeeld: een slaapkamer van 14 m² met een plafond van 2,6 m is 36 m³. Daarvoor heb je 1,3 tot 1,8 kW nodig. Een woonkamer van 28 m² is 73 m³. Daarvoor heb je 2,6 tot 3,6 kW nodig, en dan zit je al aan de bovengrens van wat monoblocks kunnen.

Wil je liever met m² rekenen, gebruik dan grofweg 100 tot 130 W per m² bij een standaard plafondhoogte. Tel ongeveer 100 W extra per persoon die vaak in de ruimte is. Doe hetzelfde voor apparaten die warm worden, zoals een gamecomputer. Dit zijn richtwaarden en geen garantie. Zonligging, ramen, isolatie en het aantal personen maken het verschil. Fabrikanten noemen vaak ruimere 'geschikt tot'-oppervlakten. Die gaan meestal uit van gunstige omstandigheden.

Ons advies: kom je met de berekening boven de 3 kW uit, kijk dan eerst serieus naar een split-airco.

Koelvermogen is niet hetzelfde als stroomverbruik

Op een specificatieblad staan twee soorten vermogen:

• Koelvermogen of verwarmingsvermogen (kW): hoeveel warmte het toestel verplaatst.
• Opgenomen elektrisch vermogen (W): hoeveel stroom het daarvoor gebruikt.

De verhouding tussen die twee heet bij koelen EER en bij verwarmen COP. Verplaatst een toestel 2,5 kW warmte met 900 W stroom, dan is de EER 2,5 / 0,9 = 2,8. Hoe hoger dat getal, hoe zuiniger het toestel. Split-airco's halen bij vergelijkbaar vermogen duidelijk hogere waarden. Let op met het energielabel: airco's met twee kanalen, zoals een monoblock, worden in de EU op een eigen schaal gelabeld. Een A bij een monoblock is dus niet hetzelfde als een A bij een split. Vergelijk daarom de EER en de COP op het specificatieblad.

Geluid en stroomverbruik: lees de specificaties goed

Geluid

Fabrikanten geven meestal het geluidsniveau binnen op in dB(A), vaak voor de laagste en de hoogste stand. Elke 3 dB extra betekent een verdubbeling van de geluidsenergie. Ongeveer 10 dB extra klinkt twee keer zo luid. Ter vergelijking:

• 25 tot 30 dB: stille slaapkamer.
• 35 tot 40 dB: zacht pratende stemmen, hoorbaar als je wilt slapen.
• 45 tot 50 dB: normaal gesprek, prima voor een woonkamer overdag, storend 's nachts.

Monoblocks zitten op de laagste stand vaak rond de 30 tot 40 dB en op vol vermogen hoger. Kijk ook of er een geluidsvermogen (LwA) wordt genoemd. Dat getal ligt hoger dan de geluidsdruk en is beter onderling te vergelijken. De opgegeven waarden zijn gemeten in een laboratorium, op vaste afstand en zonder echo's. In jouw kamer met harde vloer en kale muren klinkt het luider. Wij meten niet zelf. Wil je hem in een slaapkamer gebruiken, kies dan een model met een expliciete nachtstand en koel de kamer vóór het slapengaan.

Stroomverbruik

Het verbruik bereken je zo: wattage × aantal uren = wattuur. Deel door 1000 en je hebt kWh. Neemt een toestel 900 W op en draait het een uur op vol vermogen, dan is dat 0,9 kWh. Vier uur is 3,6 kWh. Vermenigvuldig dat met het kWh-tarief op je eigen energierekening en je weet wat het kost.

Voor 'een uur verwarmen' werkt het hetzelfde. Een toestel dat 2,5 kW warmte levert met een COP van 3 neemt ongeveer 830 W op. Een uur verwarmen is dan ruim 0,8 kWh. In de praktijk ligt het verbruik vaak lager, omdat een inverter terugschakelt zodra de kamer op temperatuur is. Bij vorst ligt het hoger, omdat de COP dan daalt.

Installatie: gaten in de muur, condens en wat je zelf kunt

De stappen hieronder gelden in grote lijnen voor de meeste modellen. De handleiding van jouw model is leidend.

1. Plek kiezen. Kies een buitenmuur waar buiten niets in de weg zit, en niet direct naast het slaapkamerraam van de buren. Houd de afstanden tot plafond, vloer en zijmuren aan die de handleiding noemt. Controleer met een detector of er leidingen in de muur lopen.
2. Twee gaten boren. De diameter staat in de handleiding, vaak rond de 16 cm. Daarvoor heb je een kernboor nodig, en bij beton of een spouwmuur met dikke isolatie een zware boormachine. Boor licht aflopend naar buiten, zodat er geen water naar binnen loopt. Let op de maximale muurdikte die de fabrikant opgeeft.
3. Kanalen en roosters monteren. De buizen gaan door de muur. Buiten komen roosters of klepjes die sluiten als het toestel uit staat. Dicht de spouw rondom de buizen goed af.
4. Montageplaat en toestel ophangen. Gebruik pluggen die geschikt zijn voor jouw muur. Het toestel weegt al snel 35 tot 50 kg.
5. Condensafvoer regelen. Zie hieronder.
6. Stroomaansluiting. De meeste modellen gaan in een geaard stopcontact, bij voorkeur op een groep zonder andere zware verbruikers. Wil je een vaste aansluiting of een extra groep, laat dat dan door een installateur of erkend elektricien doen.

Kun je goed boren en heb je een kernboor? Dan is montage voor een handige klusser te doen. Bij betonnen gevels, gevels hoger dan de eerste verdieping, twijfel over de muurconstructie of een nieuwe groep in de meterkast is een installateur de verstandige keuze. Omdat het koudemiddelcircuit dicht is, hoef je zelf geen leidingen aan te sluiten. Bij een split moet dat wel gebeuren.

Condenswater

Bij koelen condenseert vocht uit de kamerlucht op de verdamper. Veel monoblocks voeren dat water naar de condensor, waar het verdampt en met de buitenlucht naar buiten gaat. Dat werkt meestal goed, tot de luchtvochtigheid erg hoog wordt. Bij verwarmen ontstaat condens aan de kant van de buitenlucht. Daarvoor is vaak wel een afvoerslang nodig: door de muur naar buiten met afschot, of naar een afvoer in huis. Kan dat niet, gebruik dan een condenspompje als de fabrikant dat toestaat. Laat het toestel anders niet verwarmen. Kijk in de handleiding welke afvoer jouw model in welke stand nodig heeft.

Onderhoud

Maak de stoffilters om de paar weken schoon in het seizoen, of zo vaak als de handleiding aangeeft. Controleer een paar keer per jaar of de buitenroosters vrij zijn van bladeren, spinnenwebben en nesten. Een verstopt rooster kost vermogen en maakt het toestel luider. Het gesloten koudemiddelcircuit hoeft normaal niet bijgevuld te worden. Of en welk periodiek onderhoud door een vakman nodig is, verschilt per model en koudemiddel. Dat staat in de handleiding en de garantievoorwaarden.

Mag het in jouw woning? Huur, VvE en regels

Twee gaten in een buitenmuur zijn een ingreep in de gevel. Dat kan niet zomaar.

• Huur je? Vraag je verhuurder vooraf schriftelijk om toestemming. Gaten in de gevel vallen bijna altijd onder veranderingen waarvoor je toestemming nodig hebt. Spreek ook af wat er gebeurt als je verhuist: moet je de gaten dichtmaken of niet?
• Woon je in een appartement met een VvE? De gevel is meestal gemeenschappelijk eigendom. Kijk in de splitsingsakte en het huishoudelijk reglement en vraag toestemming aan het bestuur of de vergadering. Soms zijn er afspraken over de kleur en plek van de roosters.
• Gemeente. Vaak heb je geen vergunning nodig, maar bij monumenten, beschermde stadsgezichten of een zichtbare voorgevel kan dat anders zijn. Vraag het na bij je gemeente.
• Buren. Buiten hoor je de luchtstroom door de roosters. Zit dat vlak onder een slaapkamerraam van de buren, dan is gedoe snel geregeld. Overleg vooraf.

Regels verschillen per gemeente en per complex. Dit is geen juridisch advies: check het zelf voordat je gaat boren.

Voor wie past een monoblock wel en niet?

Wel geschikt als:

• je één kamer tot ongeveer 25 à 30 m² wilt koelen;
• een buitenunit niet mag, bijvoorbeeld door de VvE of de welstand, maar twee roosters wel;
• je geen plek hebt voor een buitenunit, zoals een balkon of plat dak;
• je een kamer in het tussenseizoen af en toe wilt bijverwarmen.

Niet geschikt als:

• je een grote woonkamer of een open keuken wilt koelen: kies dan een split;
• je erg gevoelig bent voor geluid in de slaapkamer: een split is stiller;
• je huurt en geen toestemming krijgt: kijk dan naar een mobiele airco met twee slangen;
• je hem als hoofdverwarming in de winter wilt gebruiken;
• je buitenmuur dikker is dan wat de fabrikant toestaat.

Waar let je op bij het kiezen van een model?

Loop deze checklist door voordat je een model kiest:

1. Ruimte: m² × plafondhoogte = m³. Reken met 35 tot 50 W/m³ en kies een model dat daar ruim aan voldoet.
2. Isolatie en zon: veel glas op het zuiden of westen, of een zolder? Reken dan met de bovengrens.
3. Muurdikte en materiaal: vergelijk dit met de maximale muurdikte in de handleiding en controleer of je het boren zelf aankunt.
4. Geluid: kies voor een slaapkamer een model met een opgegeven minimum rond 30 à 35 dB(A) en een nachtstand.
5. Verwarmen: wil je bijverwarmen, kijk dan naar het verwarmingsvermogen, de COP en de laagste buitentemperatuur waarbij het toestel nog werkt.
6. Rendement: vergelijk de EER en de COP, niet alleen het energielabel.
7. Inverter: een inverter-compressor regelt traploos terug. Dat is stiller en zuiniger dan een compressor die alleen aan en uit kan.
8. Condens: verdampt het toestel het water zelf, en welke afvoer heb je nodig bij verwarmen?
9. Toestemming: heb je schriftelijk akkoord van de verhuurder of de VvE, en zo nodig van de gemeente?
10. Bediening: afstandsbediening, timer en eventueel een wifi-module. Dat is handig om vooraf te koelen.

Veelgestelde vragen

Wat is beter, airco of monoblock?

Met 'airco' bedoelen de meeste mensen een split-airco. Die is krachtiger, zuiniger en stiller binnen dan een monoblock. Een monoblock is beter als een buitenunit niet mag of niet past, en als je maar één kamer wilt koelen.

Wat kost 1 uur verwarmen met airco?

Dat hangt af van het opgenomen vermogen en jouw tarief. Neemt het toestel 800 W op, dan verbruikt het in een uur 0,8 kWh. Vermenigvuldig dat met het kWh-tarief op je energierekening. Bij vorst stijgt het verbruik, omdat het rendement dan daalt.

Hoe sluit ik een monoblock airco aan?

Je boort twee gaten in de buitenmuur volgens de maat in de handleiding. Daarna monteer je de kanalen en roosters, hang je het toestel aan de montageplaat, regel je de condensafvoer en steek je de stekker in een geaard stopcontact. Laat een vaste aansluiting of een nieuwe groep door een vakman doen.

Is een watergekoelde airco goed?

Een watergekoelde airco voert warmte af via water en heeft een wateraansluiting en een afvoer nodig. In gewone woningen is dat zelden praktisch. Het is een ander type dan een monoblock, die alleen buitenlucht gebruikt.

Mag ik een monoblock airco ophangen als ik huur?

Alleen met toestemming van je verhuurder, want je maakt gaten in de gevel. Vraag die schriftelijk en spreek af wat er gebeurt als je verhuist. In een appartement kan ook de VvE iets te zeggen hebben.

Is een monoblock airco luider dan een split-airco?

Ja, binnen meestal wel. Bij een monoblock hangen de compressor en de ventilator voor de buitenlucht in de kamer. Bij een split staan die buiten. Vergelijk de opgegeven dB(A)-waarden, en houd er rekening mee dat die in een laboratorium zijn gemeten.